Poezia
shqipe në mesin e viteve ‘60 filloi të përfaqësohej dhe nga një zë i veçantë që
mbartte në vetvete konturimin e një talenti të madh. Frederik Reshpja , poeti i
pazakonshëm në një kohë të pazakontë shfaqi që në fillim në origjinalitetin e
lirikës së vet, tematikës dhe teknikës letrare përvijimin e një poeti të ri
modern. Përqafimi i modernitetit ishte një sfidë më vete në letërsinë shqipe të
atyre viteve. Në letërsinë shqipe mbizotëronin prej kohësh tezat zhdavoniste të
lëvrimit të tematikave dhe karaktereve, çka kishte sjellë në vetvete një
tharje të vet thelbit të letërsisë edhe pse problemi i modernitetit në
letërsinë shqipe ishte një problem i hershëm. Poezia shqipe që nga fillesat e
veta kishte reflektuar si problematikë lidhjen me modernitetin dhe
marrëdhënien e saj me rrymat letrare moderne që lëvroheshin
në Europë.
Monday, 22 July 2019
Monday, 15 July 2019
Rrugëtimi historik i familjes Vasjari.
Historia e dyqind
vjetëve të fundit të Shqipërisë është ende jo fort e studiuar përsa i përket
kontributit të veçantë të figura të ndryshme historike. Tisi i kohës ka hedhur
shumë pluhur mbi ta, dhe në disa raste edhe ka shërbyer për të ndryshuar
hierarki të ndryshme ngjarjesh dhe vlerash historike. Historiografia kombëtare
shqiptare është e re, dhe nën presionin
e ideologjive shpesh herë ka përshtatur përshkrimin e ngjarjeve dhe rolit të
figurave historike në këto ngjarje. Fakti që disa ekponentë të rëndësishëm të kësaj
familje u arrestuan dhe u dënuan me vdekje nga regjimi komunist, ka qenë përcaktues
në historiografinë zyrtare për të shkruar dhe kontributin e personaliteteve
historikë Vasjari në historinë e Shqipërisë. Një rast i tillë në historinë
zyrtare të Shqipërisë së Jugut është përshembull kontributi i familjes Vasjari,
e cila përmëse se 200 vjet ka qenë pjesëmarrëse dhe la luajtur një rol qendror
në ngjarjet kryesore të historisë së Shqipërisë.
Thursday, 11 July 2019
Për flamujt e Muzeut Kombëtar
Historia e muzeve kombëtare shqiptare filloi në vitin
1922, me ngritjen e Muzeut Kombëtar në Tiranë. Drejtori i parë i Muzeut
Kombëtar të Shqipërisë ishte Viskë Babatasi. Me fondet e qeverisë shqiptare u
ngrit ndërtesa njëkatëshe modeste e Muzeut Kombëtar, e cila ndodhej në rrugën
“Abdi bej Toptani”, në afërsi të hotelit “Continental” në Tiranë. Koleksionet e
para të Muzeut Kombëtar përbëheshin kryesisht nga objekte arkeologjike. Për
shkak të mungesës së ekspertëve të muzeologjisë, duke pasur parasysh kontributin
e arkeologëve austriakë qeveria shqiptare ftoi arkeologun Karl Paç (dr. Carl
Patsch), një nga njohësit e kulturës së popujve të Ballkanit dhe profesor në
Universitetin e Vjenës, i cili qe angazhuar më parë në organizimin e Muzeut
Zemaljski të Sarajevës, për të dhënë përvojën e tij për ngritjen dhe
organizimin e Muzeut Kombëtar të Bosnjes. Dr. Paç u kontaktua në korrik të vitit 1922 nga
Ministria e Arsimit të Shqipërisë dhe ai e pranoi ofertën për t’u marrë me organizimin
e muzeut, por jo për ta drejtuar atë nga ana administrative. Kjo për arsyen e
thjeshtë sepse ai nuk dëshironte të largohej nga procesi i mësimdhënies në
Universitetin e Vjenës. Me dosjen Karl Paç në Ministrinë e Arsimit u mor vetë
kreu i seksionit Karl Gurakuqi, i cili përktheu propozimet e tij për
autoritetet shqiptare. Dr. Karl Paç u përpoq të gjente një bashkëpunëtor për ta
ndihmuar. Ai u mbështet tek bashkatdhetari i tij, Robert Ecker. Njëkohësisht
bashkë me ta u angazhua edhe Xhevat Korça, i cili kishte kryer studimet
universitare në Vjenë.
Tuesday, 2 July 2019
Emërtimi i portit të Shëngjinit në porti Wilson dhe kontributi i Fan Nolit në marrëdhëniet shqiptaro-amerikane.
Të hënën e datës
5 gusht, 1924 revista e njohur TIMES në SH.B.A botonte një lajm të shkurtër
telegrafik që përmbante një lajm të shkurtër por shumë të rëndësishëm për Shqipërinë.
“Kryeministri Fan Noli i Shqipërisë ka bërë
një ndryshim gjithëpërfshirës në vendin që udhëheq. Në nder të ish-presidentit Woodrow
Wilson, porti i Shëngjinit, një nga katër portet e Shqipërisë, iu vu emri në Wilson.
Kryeministri u shpreh se shqiptarët mendojnë se Presidenti i SHBA-së i pengoi
Fuqitë që të ndërhynin në kufijtë e vendit në Konferencën e paqes të vitit 1919”.
Në vazhdën e
politikës izocionaliste që kishte përfshirë SH.B.A pas presidencës së Wilsonit
(1914-1921) ka të ngjarë që ky lajm të ketë pa u vënë re nga politika
amerikane. Por edhe për politikën shqiptare të kohës që e prodhoi këtë lajm ai ishte më tepër një veprim simbolik për të shprehur mirënjohjen ndaj SH.B.A sesa
veprim për të përfituar politikisht siç ka ndodhur rëndom më vonë në politikat
e lobigjenve të politikanëve shqiptarëve. Në Shqipëri në fuqi si Kryeministër i
vendit ishte Fan Noli, një nga djemtë e Amerikës. Ai sëbashku me Faik Konicën
dhe të tjerë korifej të Vatrës kishin sjellë një erë modernizmi në politikën e
kulturën politike shqiptare.
Monday, 1 July 2019
Nga Adriatiku në Balltik
Lëfton
luftën dhe fiton
Mbreti Ladisllav* gjëmon,
Djek si Ferr, si vdekje pret
Ditën e Rushajevet*,
Mbreti Ladisllav* gjëmon,
Djek si Ferr, si vdekje pret
Ditën e Rushajevet*,
Këto ishin vargje që më erdhen ndërmend
ndërsa avioni prekte pistën për të zbritur në aeroportin " Frédéric
Chopin" të Varshavës. Gjithmonë më ka
bërë kurioz emri Ladislav dhe sa herë që e lexoja përkthimin e mrekullueshëm të
Nolit të poemës Skënderbeu të poetit amerikan Henry Longfellow nuk mënoja të lexoja dhe shpjegimin që
shënohej me asterik : Mbreti Ladisllav – Ladisllav II-të (1423-1444), mbret
i Polonisë, më vonë edhe i Hungarisë, u vra në betejën e Varnës nga ushtria e
Sulltan Muratit II-të. Ky
kuriozitet dhe persiatje nuk vinte nga
emri sllav i mbretit të Polonisë por më
tepër si kuriozitet gjeografik dhe kulturor sesi Skënderbeu ynë dhe Mbreti
Ladislav ishin të përbashkuar sëbashku në një front antiosman në Europë. Në ditët
në vazhdim do të mësoja më shumë rreth brigjeve të detit Balltik, hapësirës kontinentale
të Polonisë historike dhe do ta realizoja se në kufijtë historikë e kulturorë
Arbëria dhe Polonia takoheshin në digën e madhe të Danubit kundër hordhive të
Perandorive Osmane.
Subscribe to:
Posts (Atom)